ĐẲNG CẤP LÀ MÃI MÃI

Bào chữa cho một thất bại, một sai lầm hay một mất mát nào đó, người ta thường hay dùng câu “Phong độ là nhất thời, đẳng cấp mới là mãi mãi”.

Khái niệm về đẳng cấp trong kiến trúc và xây dựng là có thật. Nhưng thế nào gọi là “đẳng cấp”và đẳng cấp thế nào là cao hay thấp, thì dường như chẳng có quy chuẩn để xem xét. Những quan niệm chẳng qua chỉ mang tính tương đối, nên cái chuyện đẳng cấp có tồn tại “mãi mãi” theo thời gian hay không, chắc chỉ người trong cuộc mới biết.

ĐI TÌM ĐẲNG CẤP
Những năm gần đây, hai từ “đẳng cấp” thường được dùng trong các lĩnh vực giải trí, showbiz hay các lĩnh vực có liên quan đến nghệ thuật, thẩm mỹ. Từ anh cầu thủ, em người mẫu đến cô ca sĩ, chàng nhạc sĩ,… ai ai cũng tự vỗ ngực xưng tên về giá trị, về đẳng cấp của mình trong giới. Chẳng ai chịu thua ai. Kiến trúc và nội thất là những ngành nghề thiết kế mang tính sáng tạo cao, nên cũng không tránh khỏi những gán ghép về đẳng cấp cho nhà thiết kế này, anh kiến trúc sư nọ.

Với những người làm chuyên môn thì đẳng cấp được thể hiện ở hai yếu tố là tài năng và kinh nghiệm. Có những nhà thiết kế trẻ tuổi nhưng tài năng thiên phú được thể hiện ngay ở những công trình đầu tay của họ khiến các đồng nghiệp và người trong giới phải trầm trồ khen ngợi. Qua thời gian, họ đã từng bước chứng tỏ đẳng cấp của mình qua những tác phẩm xuất sắc, có chiều sâu về chuyên môn. Phần thưởng xứng đáng dành cho họ chính là sự chấp nhận của thị trường, là phần phí thiết kế được tăng lên theo thời gian … Bên cạnh tài năng là kinh nghiệm. Người thiết kế kinh nghiệm thường có tầm nhìn xa, thấy trước được những ưu khuyết điểm của từng dự án, những thuận lợi và khó khăn để vạch ra được những phương án xử lý thích hợp, nên luôn tạo được niềm tin và sự an tâm cho các chủ đầu tư.

Khác với các nhà chuyên môn, các nhà đầu tư thường hay so kè với nhau về tiền bạc và quyền lực. Ai có tiền nhiều hơn, có tài sản nhiều hơn, có mối quan hệ với chính quyền “sâu sắc” hơn thì chắc chắn tiếng nói của người đó sẽ mạnh hơn. Và như người ta thường nói, lý lẽ của kẻ mạnh luôn luôn đúng. Vậy vô hình chung, các vị chủ đầu tư lắm của nhiều tiền thường hay huyễn hoặc về cái gọi là đẳng cấp. Họ cứ nghĩ thật đơn giản, hễ đầu tư thật nhiều tiền thì ắt sẽ có đẳng cấp, ai nhiều tiền hơn thì mặc nhiên được xem là ở đẳng cấp “cao hơn”!? Thế mới có chuyện hằng năm giới thuyền thông hay làm các cuộc thống kê xem ai là người giàu nhất trên sàn chứng khoán, ai là người nằm trong danh sách “top ten” các tỉ phú đô la, ai là người sở hữu nhiều “siêu xe” nhất v.v…Người càng giàu càng được tâng bốc, được ca tụng, được ăn trên ngồi trước, hỏi sao họ không tự thấy họ thuộc đẳng cấp cao, thuộc tầng lớp “thượng lưu” trong xã hội?!

ĐẲNG CẤP LÀ SỰ TÔN TRỌNG

Vậy thì đẳng cấp là gì? Là tiền bạc, quyền lực hay tài năng, kinh nghiệm? Đẳng cấp có tồn tại mãi mãi hay chỉ là một thóang “tự sướng”?

Tiền muôn bạc bể nhưng tiêu xài phung phí thì cũng có lúc sẽ hết. Quyền cao chức trọng nhưng ăn ở không có đức, ắt có lúc sẽ mất cả chì lẫn chài. Có tài mà không rèn luyện, ắt có lúc tài năng bị thui chột. Có kinh nghiệm mà không chịu khó học hỏi thêm, rồi kinh nghiệm cũng bị lỗi thời. Nhưng nếu một ai đó có được sự tôn trọng của đối tác, đồng nghiệp, bạn bè, người đó mới thực sự đạt đến một đẳng cấp. Bởi vì trong thời buổi cạnh tranh khốc liệt của kinh tế thị trường như hiện nay, ngưới ta luôn tìm mọi cách triệt hạ lẫn nhau ( dù ngoài mặt có thể tâng bốc, ca ngợi nhau), thì sự tôn trọng nhau – mà chỉ có những người trong cuộc mới biết là tôn trọng đến mức nào – xem ra là một trong những giá trị thực hiếm hoi giữa bối cảnh vàng thau lẫn lộn, thật giả khó lường… Có những nhà đầu tư quảng cáo rùm beng trên các phương tiện thông tin đại chúng về những dự án bạc tỉ trong mơ, nhưng rốt cuộc dự án lại bị ách tắc không triển khai được, do không đủ tiền. Có những công ty thiết kế tên tuổi nổi tiếng cả mấy chục năm, nhưng năng lực đã bị xói mòn theo thời gian do sự chảy máu chất xám , nên nên rốt cuộc chỉ còn lại cái tên chứ đẳng cấp thực đã mất từ lâu. Tuy nhiên cũng có những nhà chuyên môn dù đã về hưu nhưng những kinh nghiệm quý báu của họ vẫn được trọng dụng trong công tác huấn luyện, cố vấn, thì xem ra đẳng cấp của họ vẫn còn đó. Và cũng có những nhà đầu tư tuy không có những công trình hoành tráng, rầm rộ nhưng các dự án được tươm tất, đảm bảo chất lượng và nhất là luôn hoàn thành đúng tiến độ, thu hồi vốn nhanh, thì tại sao nói họ không có đẳng cấp ?

Bởi thế, ngoài việc chuyên môn để mưu sinh, kiếm tiền, đầu tư, làm giàu – những việc rất ư là đời thường, những việc đơn thuần về vật chất – thì ai cũng mang trong mình một giá trị tinh thần, dù ít hay nhiều. Giá trị này được tích lũy hay bào mòn đi theo thời gian là tùy thuộc vào quá trình đầu tư vật chất của họ. Điều này, nói cho hoa mỹ, chính là đẳng cấp họ tạo ra – có thể là cao hay thấp là do chính họ quyết định. Cũng như người ta có tôn trọng mình hay không, là do mình!

ST.